deep smarts
Met de term “deep smarts” kwam ik voor het eerst in aanraking in 2005, toen een collega me wees op het boek “Deep Smarts: How to Cultivate and Transfer Enduring Business Wisdom” van Leonard en Swap. De auteurs omschrijven deep smarts als:
jarenlange opgebouwde kennis en ervaring, die mensen in staat stelt om complexe relaties te begrijpen, te schakelen tussen verschillende abstractie-niveaus en snel beslissingen te nemen.
Vorige week ontmoette ik weer eens een deep smart en wat voor een. Een docent die stond te popelen om zijn kennis en ervaring te delen met zijn jongere collega’s. En dan niet op een manier die zou passen bij zijn generatie: doceren, vertellen, voordragen. Nee, hij wilde aansluiten bij de eigen manier van lesgeven van de jonge docent en zijn kennis en ervaringen delen over de vraagstukken waar deze jonge docent tegenaan loopt, meekijken in de les en tips geven. Het liefste wil deze deep smart docent de komende jaren deze rol vervullen, de rol van coach/ begeleider van jonge docenten. Als hij dat mag doen wil hij best nog wat meer jaar blijven werken dan de 2 jaar tot zijn pensioen.
Wat een passie en energie kwamen los toen we hier ideeën over uitwisselden. Waar ik mij het meest over verwonder is waarom zijn organisatie deze kans niet met beide handen aangrijpt om gelijktijdig de kennis en het vakmanschap in de organisatie te behouden en jonge docenten de kans te bieden op deze manier het vak te leren.
fietspomp
Vrijdag reisde ik met een fietspomp, een fietspomp met een rode strik eromheen. Ik verwonder me erover hoe leuk het was om met een fietspomp rond te lopen, te treinen en bij een organisatie op bezoek te gaan. Zodra ik mijn huis uit was riep een mevrouw: “nu moet je alleen nog een fiets krijgen”. Inderdaad een fiets zou handig zijn bij een fietspomp. Deze pomp had ik echter niet cadeau gekregen, maar ging ik cadeau doen. “Wat heb jij nu bij je”, vroeg een collega. “Waarom heb je een fietspomp bij je”, vroeg de jonge professional bij wie we op bezoek waren. Het meest bijzondere moment was een vrouw met een zachte band die zich blij verwonderde over mij en mijn fietspomp. Ze liep net teleurgesteld het gebouw uit waar ze werkte uit, waar ze geen lucht voor haar banden hadden, toen ik langsliep. Nu kon zij met volle banden naar huis en ik met een cadeau met een verhaal.
de persoonlijke kapper
Vandaag was het eindelijk zover. Ik had een afspraak bij de nieuwe kapper om de hoek. Een paar weken geleden gluurde ik door de ramen naar binnen en werd blij verrast door de mooie natuurlijke inrichting. Daar wilde ik wel eens naartoe. Mijn haar was ook al weken aan een knipbeurt toe, dus liep ik deze week naar binnen om een afspraak te maken.
Na het openen van de glazen deur en het ophangen van mijn jas, kwam er een jongedame naar me toe om te vragen of ik een afspraak had en op welke naam. Ze begeleidde me naar de wasbakken om mijn haar te wassen. Nadat ze me had geïnstalleerd voor een spiegel vertrok ze naar boven. Even later kwam er een dame naar beneden naar mij toe gelopen. Blijkbaar ging zij me knippen. Ze vroeg hoe ik het wilde. Ik gaf aan dat ik er graag weer een model in wilde hebben en graag van haar expertise uit wilde gaan: wat zou mij goed staan? Ze keek naar m’n gezicht en mijn kruinen. “Je hebt een vrij vierkant hoofd dat overal even breed is.” Ik was altijd in de veronderstelling geweest dat ik een heel rond hoofd had vanwege mijn bolle wangen. “Het is mooi,” ging ze verder, “als je hoofd ovaal uitkomt”. Ze legde uit hoe dat zou kunnen. Dat leek me wel wat. Ook het benutten van mijn kruin en het zo natuurlijk mogelijk laten vallen van mijn haar, zodat ik het ’s ochtends niet in één of ander onmogelijke kapsel zou hoeven föhnen. Al knippend legt mijn nu al favoriete kapster uit dat ze de lokken niet recht afknipte maar in een soort zaagtanden (dat liet ze zien, dit woord bedenk ik er nu voor).
Mijn kopje koffie stond inmiddels koud te worden en ik vroeg haar hoe ik dat nu moest doen met die koffie. Toen stopte ze even met knippen en liet mij rustig mijn koffie opdrinken en ging er gezellig naast zitten. We kletsten wat over hun nieuwe locatie en over hoe graag zij wilde dat een kapperbezoek een uitje was. En dat was het. Met deze persoonlijke aandacht en het echt onderzoeken wat iemand wil en welk kapsel bij iemand past.
De kapsalon gaat niet met modetrends mee. “Als korte pony’s in zijn en deze staan je niet, ziet het er echt niet uit.” Ze vind het veel belangrijker dat een kapsel bij iemand past, het plaatje compleet maakt. Een kapper met een visie, een mensgerichte visie. Ik verwonder me erover dat deze kapperervaring zo bijzonder was. Elk vak kun je natuurlijk vanuit een visie vormgeven. Als laatste knipte ze steunharen met een schaar die leek op een uitdunschaar, maar dit niet was. Deze kortere haren zouden er voor zorgen dat m’n andere haren wijder zouden staan, ze zouden ze ondersteunen. Ik wist niet dat mijn haar zoveel volume zou kunnen hebben en dit zonder föhnen en gel!
in verwondering
Zodra ik de uitnodiging krijg om een column te schrijven over mijn verwonderingen, wordt me verwonderen lastiger. Ik probeer een verwondering te bedenken waarover ik in mijn eerste column zal schrijven. Echter, elke verwondering die mij in de Texelse bus op weg naar de boot te binnenschiet, lijkt onvoldoende interessant. Op het moment dat ik ontdek dat ik hoge eisen stel aan de verwondering in mijn column en dit mijn creativiteit enorm belemmert, realiseer ik me dat dit mijn verwondering is!
Wonderlijk hoe de prestatiedrang en de daarmee samenhangende oordelen en perfectie direct de kop op steken. Om mij heen zie ik het ook veel gebeuren. Mensen hebben snel een oordeel over iets of iemand. Zo oordeelde ik afgelopen weekend over onze rondleider in Amsterdam. Hij was bang voor mensen was mijn oordeel, omdat hij zo zijn best deed leuk over te komen. Waarom oordelen mensen eigenlijk zo snel over zichzelf, over anderen, over situaties? Leren we dat op school? En nog belangrijker hoe kunnen we dit afleren? Misschien kunnen we ons iets vaker verwonderen. Ik verwonder me er naar aanleiding van mijn ervaring met de rondleider in Amsterdam over dat mensen vaak hun best doen om leuk te zijn voor een ander.
Wat is verwonderen eigenlijk? Verwonderen is voor mij zonder oordelen naar de wereld kijken om die wereld stapje voor stapje iets mooier te maken. Je afvragen waarom dingen op een bepaalde manier zijn en/of op een bepaalde manier werken. Verwonderen is ook nieuwsgierig om je heen kijken. Het kijken door je eigen bril en niet die van een ander. Hoe zie jij de wereld om je heen? Waar verwonder jij je over?
lunch en bioritme
Vorige week overkwam het mij twee keer dat ik op een Hogeschool aan het werk was en er geen lunchpauze was ingepland. Een workshop en een les liepen over de lunchpauze heen (van 11 uur tot 14:40 uur bijvoorbeeld). De roostermakers plannen de lessen zoals het roostertechnisch het beste uitkomt. Daar verwonder ik me over. En in de lokalen mag niet gegeten en gedronken worden. Bestaat er zoiets als een bioritme?
mooie weerwoorden
Welke woorden gebruik je om het weer te omschrijven? Ik ben vooral gewend aan omschrijvingen als regen, buien, zon, bewolkt, hagel, onweer, koud, warm, nat. Blij verrast werd ik door de beschrijving van het weer in de NRC (van 14 juni). Ze hebben het over enorme bloemkoolwolken die tegen een blauwe achtergrondlucht een typisch Hollands plaatje weergeven. Het weer gaat verder met: “soms klonteren de stapelwolken te veel samen“, “vandaag maar ook morgen kunnen de stapelwolken flink doorgroeien waardoor ze tot regenbuien omvormen” en “terwijl het regent kan het daarbij op een enkele plek ook nog even rommelen“. Ik zie (en hoor) het weer al helemaal voor me.
