Tag Archives: creëren

Creativiteit – het geboren laten worden van het onbekende

M’n oog viel op het kleine rode boekje in m’n boekenkast. Daar was ik laatst nog naar op zoek geweest en had het niet kunnen vinden. Het heet The Edge of Things van Devon Reid & Shayna Schapp. Ik kreeg het een aantal jaren geleden op een innovatie-bijeenkomst van New shoes today.

Al lezend triggert de tekst mij die gaat over creëren als proces van het geboren laten worden van het onbekende, ervan te houden zonder het te kennen, het te laten gebeuren, je eraan over te geven:

“The word creativity has in its root meaning “to give
birth.” Giving birth is never easy. First, it requires a
surrendering to the unknown. Second, it never happens
without pain and hard work, and third we are asked in
pregnancy to love what we cannot see; to love the child,
without ever having seen her face, without ever having
met her until she is ready to enter the world. To truly
create we have to be able to ‘co-exist’ with the unknown
and to love the unknown. ‘Only then will the unknown
share its beauty with us’.”
Devon Reid

Nu in m’n zwangerschap ontdek ik dat het proces vanzelf gaat. Het enige harde werken het laten gebeuren van dit proces is, door beperkende oude patronen en angsten te herkennen en te zuiveren. Dat de liefde voor het onbekende nieuwe leven in me er gewoon is, ik daar niks voor hoef te doen.

Zal dit voor alle creatieprocessen gelden? En gaat het daarbij dan ook niet altijd over de enige keuze die je in het leven hebt: de keuze tussen liefde en angst? Hieronder een mooi filmpje hierover in het kader van ‘giving birth’ (taal die wat mij betreft de essentie veel mooier weergeeft dan het Nederlandse woord bevallen). Je kunt de woorden moeder en baby vervangen door jezelf en de creatie waar jij aan ‘werkt’.

Als we toch eens elke creatie die in ons ontstaat met zoveel liefde geboren kunnen laten worden. Dat lijkt me wel wat.

01-02-2010

Vanaf vandaag ben ik kunstenaar,
Vanaf vandaag maak ik eigen werk,
Vertel ik mijn verhaal

Vanaf vandaag zet ik mijn antennes uit,
Verwonder ik mij over de wereld om mij heen

Vanaf vandaag ga ik voor schoonheid,
Vanaf vandaag ontwikkel ik nieuwe concepten,
Lever ik mijn bijdrage

al doende ontwikkelen

Een paar dagen geleden organiseerde ik met een collega een dag rondom een nieuw netwerk. We wilden onszelf niet presenteren op een traditionele manier. We wilden de mensen laten ervaren waar we voor stonden en wat we kunnen betekenen. Natuurlijk krijg je dan allemaal vragen over dingen die je nog niet hebt ‘uitontwikkeld’ en dingen die niet perfect zijn. Deze feedback blijkt nu erg waardevol om ons netwerk en visie verder te ontwikkelen. Een mooi compliment was dat iemand zei dat dit ook een nieuwe manier van ontwikkelen is: gewoon beginnen en doen en van daaruit door ontwikkelen. Dat past helemaal bij onze visie!

lange lege dagen

In nrc.next vertelt kinderboekenschrijfster Anna Woltz (26) hoe ze geïnspireerd blijft. Ze geeft aan lange lege dagennodig te hebben om inspiratie te krijgen. “Dagen waarop ik een beetje met mijn ziel onder mijn arm rondloop. Dan ga ik wandelen, dat zet mijn hersens in een hogere versnelling. .. Ergens waar weinig mensen zijn. Want ik ben dan namelijk zo druk aan het verzinnen dat ik allerlei vreemde gezichtsuitdrukkingen krijg.” 

Wie heeft er tegenwoordig lange lege dagen? Ik hoor mensen om me heen het alleen maar druk hebben. Hoe kun je lange dagen creëren? Ik vind dit lastig. Ook merk ik dat leegte mij veel creativiteit oplevert. De ideeën lijken dan als vanzelf naar boven te komen.
Als iemand vraagt of je op een bepaalde dag een afspraak zou kunnen maken op een voor jou bewust lege dag, lukt het dan om te zeggen dat je niet kunt? Er zijn ook zo veel leuke dingen te doen. Bij een leuke uitnodiging denk ik niet snel “nee ik ga niet, want ik heb zoveel zin in leegte”.  Wel heb ik zin in creativiteit en ruimte, ruimte ook in tijd, ruimte om te doen waar je op dat moment zin in hebt. Vernieuwen begint met lange lege dagen. Laten we die eens gaan creëren! Begint dat misschien met niet meer vragen naar wat iemand allemaal gedaan heeft of vertellen wat jij allemaal gedaan hebt?

leegte creëren

Een ogenschijnlijk eenvoudige manier om te vernieuwen is leegte creëren. In leegte kunnen nieuwe spontane ideeën, ontmoetingen, perspectieven, manieren van werken of bijvoorbeeld nieuwe wegen ontstaan. Leegte kun je creeren in tijd: lege ruimte in je agenda of in werklocatie: een lege ruimte die volledig nieuw ingericht kan worden.
Om leegte te creëren is het wellicht ook nodig patronen te doorbreken. Waarom kan onze hele agenda volgepland worden bijvoorbeeld? Waarom staan in veel kantoorruimtes bureau’s op zithoogte? Ik heb de ervaring dat leegte in mijn agenda leidt tot veel ideeën. Die komen dan opeens op, er is ruimte voor. Even niks doen en niks gepland hebben, leidt bij mij tot een impuls aan creativiteit. Wat heb jij nodig om tot nieuwe inzichten en ideeën te komen?

passie-interview Soosan Gilson

door Marloes Koning en Saskia op de Weegh

Vlakbij het danscentrum in Utrecht waar Soosan aansluitend les zal geven, ontmoeten we elkaar in een eetcafeetje. In Enschede hebben we Soosan leren kennen als onze moderne dansdocent bij Arabesque productiegroep voor moderne dans. Toen we met de passie-interviews startten dachten we meteen aan haar, aan onze bevlogen dansdocente.

Wat is een passie? Voor Soosan is een passie dat je ergens naartoe ‘beweegt’, dat niets je tegenhoudt, een drive, jezelf helemaal laten gaan, barrières van angst en twijfel overwinnen, ergens van houden, ‘deep love’.

Soosan heeft altijd van bewegen gehouden. Ze is geboren in Engeland. Als klein kind vond ze de musicals van haar moeder erg interessant. Ze mocht vaak mee. “That environment was around me en influenced me.” Naast haar moeder zijn de muziek in het tv programma Top of de Pops en haar docent ‘speech & drama’ op de lagere school die ook van dansen hield, haar grootste inspiratiebronnen geweest om te dansen. “Dance came from music.” Als 7-jarige maakte ze naar aanleiding van het tv-programma al dansen die ze aan haar ouders liet zien, ‘in front of the living room door’. Opmerkelijk genoeg hadden haar danslessen minder invloed. Daar ervaarde ze competitie. Passie en competitie gaan voor Soosan niet samen.

Haar passie is het creëren van dans, van moderne dans. Dansen, het bewegen, vindt ze heerlijk. Ze noemt het ‘sing with your body’. Dansen geeft haar positieve energie. Het creëren noemt ze ‘happening in the moment’.

Waarom moderne dans? Moderne dans heeft ‘expressive possibilities’ en is ‘more inward, introspective and poetic’. Ook vindt Soosan moderne dans meer een kunstvorm dan andere dansvormen. Het heeft meer de mogelijkheid van creëren. Ze leent trouwens graag van andere dansvormen die ze gebruikt in haar eigen creaties.

Het volgen van haar passie is niet eenvoudig, een moeilijke weg. Je zult er nooit rijk van worden, zegt ze. Een onveilige weg, wat haaks staat op haar behoefte aan veiligheid. Maar haar drive is groter dan haar angst. Het geeft haar zoveel terug. Het geeft haar ‘excitement’, het realiseren van iets wat buiten woorden en materialisme ligt, het gaat over ‘being’ (zijn), over ‘out-of-control’ en over ‘feel alive’. Natuurlijk is dit niet continu het geval. Er zijn restricties, zoals tijd, de betrokken mensen en vooral ook de eigen verwachtingen. 

Ze haalt haar voldoening uit het zien van het uiteindelijke optreden door de dansers, dat het wordt gecommuniceerd. “It is speaking”. “Dan is het daar, op dat moment, dan voel ik me één met wat ik doe, een moment van ‘being’.”

Voor de uiteindelijke performance is het publiek belangrijk, omdat Soosan de dans wil laten communiceren naar een publiek. “It needs to be received”. De meningen van het publiek zijn echter niet belangrijk. Ze wil alleen begrijpen hoe het werk wordt ontvangen. Hiervan kan ze leren.

Als belangrijk voor Soosan om haar werk te kunnen maken, noemt ze de personen die haar steunen. Haar man heeft haar passie altijd gesteund. Hij steunt haar op momenten dat dat nodig is zoals bij een bizar werkschema en in financiën. Ook haar collega’s met dezelfde visie, waar ze mee samenwerkte tijdens bepaalde projecten, hebben haar enorm geholpen. ‘Collecting the goal’ en ‘a network of energy’. Hun steun hielpen haar om zich niet alleen te voelen in het grote bos van de danswereld. Stichting Danscentrum Utrecht is daar een goed voorbeeld.

We dwalen af naar Arabesque, de moderne dansvereniging waar we Soosan van kennen en we zelf hebben gedanst. Ze geeft daar nog steeds les. Nog steeds gaat ze elke week met de trein van Rotterdam naar Enschede om studenten techniek- en choreografieles te geven. Zij heeft ons kennis laten maken met moderne dans en ons hierin geïnspireerd. Arabesque bestaat dit jaar 15 jaar, het derde lustrum van de vereniging. Ter plekke creëren we ideeën en manieren om een dans mogelijk te maken met oud-leden en de leden van nu. Soosan kan niet stoppen hierover verder te denken en praten. Een heel mooie uiting van haar drive.

Ondanks dat haar vader haar danscarrière niet heeft aangemoedigd “when do you get a real job?”, heeft Soosan haar passie altijd gevolgd. Ze wilde alleen maar meer dansen en het beter leren en nog steeds is ze niet uitgeleerd in het creëren van de meest prachtige moderne dansen.

Het is moeilijk de passie die Soosan uitstraalt, in woorden te vatten. Zoals Soosan zelf zeg: “You can never describe an experience. It is never enough to tell.”